جیستی و اهمیت نظریه پردازی
29 بازدید
موضوع: سایر
محل مصاحبه : پژوهشگاه علوم و فرهنگ ‏اسلامی
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : سایت پژوهشکده فقه و حقوق
تعداد شرکت کننده : 0

نظريه پردازي در فقه و اصول حجت الاسلام والمسلمين علي شفيعي، عضو هيات علمي پژوهشكده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي در گفتگويي با پايگاه اطلاع رساني پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي به بيان اهداف و ضرورت هاي نظريه پردازي در فقه و اصول پرداخت.


حجت الاسلام شفيعي بيان داشت: اهميت نظريه پردازي از اينجا شكل مي گيرد كه در جهان جديد، بايد بين اضلاع يك علم و نيز ترابط اجزاي يك علم انسجامي مشخص وجود داشته باشد. اين در حالي است كه در گذشته اين ضروت چندان احساس نمي شد. در نظريه پردازي در فقه و اصول هم چنين هدفي مدنظر است و در اين راستا بايد به دنبال رسيدن به انسجامي بود كه در درون يك علم وجود دارد. پس بايد اين انسجام اولاً استخراج و استنباط شود و ثانياً اگر در بعضي از موارد اين انسجام وجود ندارد از صاحب نظران و انديشمندان دعوت شود تا اين انسجام دروني را مورد توجه قرار دهند و در علم آنها را لحاظ نمايند.

وي افزود: امروز ديگر در حوزه فقه و اصول، انديشمندان نمي توانند بدون توجه به صدر و ذيل آراي خود به داوري بپردازند و نكاتي را بيان كنند كه با اجزاي ديگر آراي خود متفاوت باشد. زيرا اين مساله در دنياي امروز كه اهل علم به دنبال كشف يا ايجاد اضلاع علوم هستند پذيرفتني نيست. اما در گذشته وقتي به آراي يك فقيه يا يك اصولي و يا يك مفسر مراجعه مي كرديم مشاهده مي كرديم كه پاره اي از آراي آنها وجود دارد كه يكديگر را نقض مي كنند و در تهافت با هم قرار دارند. اگر در گذشته اين مساله اين مورد توجه قرار نمي گرفت، در دانش هاي جديد اين مساله بسيار مهم است كه اضلاع يك دانش يا تئوري مكمل يكديگر باشند و همديگر را تكميل نمايند و در غير اين صورت، نقيضه مهمي در اين دانش پيدا خواهد شد.

عضو هيات علمي پژوهشكده فقه و حقوق در بيان نظريه پردازي در فقه و حقوق گفت: يك نظريه فقهي يا اصولي صحيح بايد بتواند تمام ابواب فقهي و اصولي به صورت منسجم مورد توجه قرار دهد و همه آنها را با خود همسو نمايد و تهافت هاي دروني كه گاهي اوقات، در اجزاي اين دانش فقهي يا اصولي مشاهده مي شود را به حداقل برساند و يا كاملاً از بين ببرد.

حجت الاسلام شفيعي در ادامه اين گفتگو به ارتباط دانش و نظريه اشاره كرد و افزود: امروز بسياري از انديشمندان ديني و غيرديني با صراحت اين نكته را بيان مي كنند كه دانش بدون نظريه نمي تواند در جامعه كنوني خودش را ارائه دهد و تداوم حيات داشته باشد. اگر در برهه اي از زمان هاي گذشته، دانش هاي بدون نظريه مقبول يا حداقل مورد توجه بودند، اما امروز دانش بدون نظريه امري است كه پذيرش آن براي انديشمندان و صاحب نظران محل تامل و از صعوبت جدي برخوردار است.

وي ادامه داد: يكي از نكات مهم بحث نظريه پردازي اين است كه كوشش شود كاركردها و فوايد مهم نظريه پردازي به ويژه در فقه و اصول در جامعه نشان داده شود. از جمله اين فوايد مسلم اين نكته است كه نظريه پردازي علاوه بر انسجام دورني دانش سبب مي شود كه مسائل جديدي در دانش فقه و اصول خود را نشان دهند و بروز و ظهور يابند. به عبارت ديگر، نظريه پردازي علاوه بر اينكه انسجامي در پاسخگويي به مسائل رايج و پيشين ارائه مي كند، به خلق مسائل جديدي نيز دست مي زند و مسائل جديدي را در مرعي و منظر ما قرار مي دهد تا افق بلندتري در پيشرفت فقه و اصول داشته باشيم.